چرا عدد 7 مقدس است؟
فلسفه عدد مقدس هفت نزد ایرانیان
امروزه
نمادهای مهر را در ایران و آداب و رسوم مردم ایران هنوز به روشنی می بینیم
. به عبارتی میتوان گفت که تمدن های بین النهرین بیشترا به درون تمدن
ایران رفتند و یک تمدن بزرگ را شکل دادند .
ملتها و تمدنهای اطراف ایران نیز به پیروی از ایرانیان مهردوست متوجه سيارات شده بودند و رمز و رازی اهورایی را یافته بودند و در نتیجه به صورت نماد شگون می پرستيدند. آنچه
که شواهد نشان می دهد میترائیسم ایرانی تاثیر گذار ترین آیین در ادیان
جهان بخصوص در مسیحیت و اسلام بوده است . روز زایش مهر در ایران , همان روز
بیست و پنجم دسامبر در مسیحیت است که جشن گرفته می شود . لباس قرمز پاپ از
آیین میترایسم گرفته شده است . همچنین مهرابه های درون کلیساها نیز به
مهرابه های مهری مشهور است . از دیگر نفوذ آیین مهر نیز میتوان بر رومیان و
یونانیان نیز اشاره کرد . در داخل معبد و انتهای معابد آنان حجاری های
برجشته مهر وجود داشته است که میترا در حال کشتن گاوی است . هنوز در برخی
از کلیسا های کهن اروپا آثار آن پابرجاست . میترایسم در اسلام نیز نفوذ چشم
گیری داشت . در زیر به برخی موارد نفوذ عدد هفت میترایسمی در اسلام نیز
اشاراتی خواهیم داشت . مشهورترین مهد تمدن مهرپرستی ایران شهر خرم آباد است
.(1)عدد هفت میتراییان ایران نیز به همین منوال در مذاهب و تاريخ جهان ‚ در تصوف و درسنن وآداب کهن بیشتر ملتها نفوذ کرد .
هفت وادی میترایسم در ایران ( کهن ترین سند تاریخ ) (2)
1 ) کلاغ : منسوب به عطارد , نماد هوا و باد
2 ) همسر : منسوب به زهره , نماد آب
3 ) سرباز : منسوب به مریخ , نماد خاک
4 ) شیر : منسوب مشتری , نماد آتش
5 ) پارسا : منسوب به قمر
6 ) خورشید : منسوب به مهر , ستاره صبح
7 ) پیر مرشد : منسوب به زحل
2 ) اشویی , پاکیزگی و پارسایی
3 ) سدره و کشتی , بستن نشان خداپرستی برای جوانانی که به سن بلوغ می رسند
4 ) برگزاری آیین و دردگان ( درگذشتگان )
5 ) دستگیری از نیازمندان و تنگدستان
6 ) برگزاری جشنهای ملی و مذهبی
7 ) به جای آوردن نمازهای پنج گانه زرتشت (3)
ادامه
از دیگر باورهای کهن ایرانیان که بر پایه هفت می باشد میتوان به این موارد اشاره نمود :
هفت ایزدان آريايي
هفت طبقه زمين
هفت طبقه آسمان
هفت ستاره : ماه , تیر , ناهید , خورشید یا مهر , بهرام , برجیس , کیوان
هفت روز هفته
هفت امشاسپند در دین زردشت
( اشا , وهومنه یا بهمن یا وهمن , اشه وهشتا یا اردی بهشت , خشترا یا
شهریور , آرمیتی یا سپندارمذ , هروتات یا خرداد , امرتات یا امرداد ) (4)
هفت اقلیم , هفت کشوری که در طول تاریخ تحت کنترل ایران بودند :
زمین هفت کشور به شاهی تو راست سپاهی و گاهی و راهی توراست ( فردوسی بزرگ )
هفت ايزد در مذهب مانوي در زمان ساسانیان
هفت پیکر نظامی گنجوی
هفت
خان رستم : خوان اول رخش شیر را کشت , دوم چشمه آب به رهنمایی غرم به
رستم پیدا گشت , سوم رستم اژدها را کشت , چهارم زن جادوگر را هلاک کرد ,
پنجم دوگوش دشتبان را برکند , ششم ارژنگ دیو را بکشت , هفتم دیو سپید را به
قتل رساند .
هفت آتشکده کهن ایرانیان : آذرمهر , آذرنوش , آذربهرام , آذرآیین , آذرخرین , آذربرزین , آذرزرتشت ادامه
هفت تپه خوزستان
هفت سین : سیب , سنجد , سماق , سرکه , سبزه , سمنو , سکه
هفت طبقه آرامگاه کوروش بزرگ نمایش
هفت مثنوی جامی
هفت قسمت اعضای بدن : سر , گردن , سینه و آنچه در آن است , پشت , آلت تناسلی انسان , دستها , پاها .
هفت روز عزا برای درگذشتگان در ایران ( مراسم هفتم )
هفت آشان صحبت : دهی است از بخشهای سنجابی کرمانشاه
هفت آسیا : دهی است از بخش فریمان در مشهد
هفت آشان جیب : دهی است از بخشهای سنجابی کرمانشاهان
هفت آشیان : دهی است در سقر کرمانشاه
هفت پاره : دهی در کازرون پارس
هفت پا : دهی در سعادت آباد بندرعباس
هفت تاش : دهی در سقز کردستان
هفت تن : زیارتگاهی در تهران
هفت تنان : دهی در لاریجان آمل
هفت تنان : کوهی در مغرب ناحیه بخیتاری
هفت تومان : دهی در بخش خوربیابانک شهرستان نایین
هفت جرد : روستای در مرو
هفت جوب : دهی در شهریار ( استان تهران )
هفت چاه : دهی در حومه ارداک مشهد
هفت
چشمه : دهی در گرمسار دماوند , بهشهر ساری , دهخوارقان تبریز , میانه ,
شبستر تبریز , مشکین شهر , صالح آباد ایلام , آبدانان ایلام , سنجابی
کرمانشاه , دلفان خرم آباد , کاکاوند خرم آباد , چگنی خرم آباد , دهدز
اهواز , زاغه خرم آباد , آخوره فریدن .
هفت چوبه : دهی در ورامین تهران
هفت حوض : منطقه ای در نارمک تهران
هفت خان : بخشی از اردکان شیراز
هفت خانه : منطقه ای در خلیل آباد کاشمر
هفت خانی : دهی در خزل نهاوند
هفت دست : بنای به جای مانده از دوره صفویه
هفت رک : بزرگترین شهر مکران در ناحیه سیستان کنونی
هفت رود : نام کهن منطقه پنجاب در پاکستان که بخشی از ایران بوده است
هفت سار : بخشی از منطقه ارومیه
هفت سوی : دهستانی در بخش طیبات مشهد
هفت شوئیه : دهی در اصفهان
هفت شهیدان : منطقه ای در خوزستان
هفت کده : بخشی از زرین آباد ایلام
هفت گل : بخشی در شهر اهواز
هفت گنج : نام نوایی از موسیقی ایرانی
هفت وان : دهی در شاپور شهرستان خوی و همچنین شهرستان لار
هفت جوش : هفت فلز مشهور : زر , نقره , مس , جست , آهن , سرب , ارزیر
هفت پشت یا هفت نسل یا هفت جد , هفت اخگر نياره , هفت الوان , هفت خزينه , هفت خط , هفت حکايت , هفت خال , هفت رنگ , هفت قلم آرايش , هفت گنج پرويز , هفت چشمه , ترشی هفته بیچار و . . .
هفت شهر طلسم نمرود
هفت شب روز بلای قوم عاد
هفت فرشته مقدس در نظر بني اسرائيل
هفت گاو فربه و هفت گاو لاغر که فرعون به خواب ديد
هفت نفر اصحاب کهف : یملیخا , مگشلینیا , مشلیتیا , مرنوش , دبرنوش , شادنوش , مرطونش
1 ) قرآن
2 ) سنت
3 ) اقوال صحابه
4 ) قیاس
5 ) استحسان
6 ) اجماع
7 ) عرف
و یا موارد دیگری همچون :
هفت سنگ به شیطان زدن در زیارت مسلمانان
هفت محرم در دین اسلام
هفت بارطواف بر گرد کعبه در دوره جاهليت
هفت در و هفت طبقه دوزخدر قرآن
هفت عضوي که در سجده بايد بر زمين باشد
هفت بار تطهير در قوانين طهارت
مراتبهفت گانه در مذهب شیعه اسماعيليه
هفت امامی : امام ابوحنیفه , امام شافعی , امام مالک , امام احمدبن حنبل , امام ابویوسف , امام محمد , امام زفر
هفت چشمه بهشت : کوثر , کافور , میم , سلسبیل , معین , زنجبیل
هفت دانه : آش عاشورا که با گندم و نخود و باقلا و عدس درست می شود
هفت جهنم : سقر , سعیر , لظی , حطمه , جحیم , جهنم , هاویه
هفت فرشته : اوریائیل , جدیائیل , شمائیل , عنائیل , جبرئیل , عزرائیل
هفت شیوه قرائت قرآن : نافع مدنی , عبدالله بن کثیر , ابوعمرو بصری , ابن عامر شامی , عاصم کوفی , حمزه کوفی , علی کوفی
و بسياريموارد ديگر که در ساير شوون تمدني بشر ديده شده است‚ نشانهاهميت فوق العاده عدد هفت در نظر اقوام مختلف جهان است که بی شک همگی از تمدن و باورهای ملی ما ایرانیان سرچشمه گرفته شده است .
به زیر هر عددی سری نهفت است از آن درهای دوزخ نیز هفت است
عدد هفت جایگاه بسیار والایی در آیین عرفان و تصوف ایرانی و همچنین ادبیات
غنی کشورمان دارد . گستره عقیدتی عدد هفت بیشتر متعلق به ایران بزرگ (
شامل کردستان عراق , کردستان ترکیه , ارمنستان , آذربایجان , تاجیکستان ,
بلوچستان , افغانستان , ترکمنستان و جنوب ازبکستان است ) . به جرات میتوان
گفت هیچ شاعر , بزرگ , اندیشمند یا فیلسوف ایرانی را نمی توان در گستره
ایران بزرگ یافت که از عدد هفت سخن نگفته باشند . مولانا , حافظ , خاقانی ,
دقیقی , خیام , سعدی , فردوسی . نامورترین عرفای بزرگ جهان که حافظ , عطار
, مولانا , شمس در زمره آنان می باشند بر عدد هفت تاکید بسیار کرده اند .
به خصوص شیخ عطار که هفت شهر عشق اش شهرت جهانی دارد و یا فلسفه هفتمردان در تصوف دراویش :
( مراحل هفت گانهعرفان ایرانی )
گفت ما را هفت وادی در ره است چون گذشتی هفت وادی،درگه است
وا نیامد در جهان زین راه کس نیست از فرسنگ آن آگاه کس
چون نیامد باز کس زین راه دور چون دهندت آگهی ای ناصبور؟
چون شدند آن جایگه گم سر به سر کی خبر بازت دهد ای بی خبر؟
هست وادی طلب آغاز کار وادی عشق است از آن پس ، بی کنار
پس سیم وادی است آن معرفت پس چهارم وادی استغنا صفت
هست پنجم وادی توحید پاک پس ششم وادی حیرت صعبناک
هفتمین وادی فقر است و فنا بعد از این روی روش نبود تو را
در کشش افتی روش گم گرددت گر بود یک قطره قلزم گرددت ادامه
مولانا جلال الدین محمد بلخی عارف گرانمایه ایران زمین
حفظ احترام میان طرفین
احترام به جایگاه پدر و مادر نزد زن و مرد
مهر و وفاداری به میهن در همه شرایط زندگی
سوگند به اجرای کردار نیک - گفتار نیک - پندار نیک ایرانی
سوگند به حرکت در مسیر راستی و درستی در زندگی زناشویی
تلاش و کوشش برای پیشرفت مادی و معنوی در زندگی زناشویی
به
درستی میتوان گفت که هرچه از هفت سخن بگوییم کم است . زیرا هم دایره وسعت
آن بسیار گسترده است و هم اینکه از محدوده ذهن بسته ما انسانها خارج است .
بزرگترین مسلکها , باورها و شخصیتهای ایرانی به عدد هفت ایمان داشته اند .
چنانچه کوروش بزرگ بنیانگذار حقوق بشر و آزادی انسانها پس از مرگ کالبد
ارزشمندش به عنوان هفتمین طبقه در پاسارگاد قرار میگرد , به صورتیکه شش
طبقه با سنگهای عظیم بنا می گردد و طبقه هفتم طاق آرامگاه و کالبد کوروش
بزرگ است . نمایش
حضرت مولانا
شمس تبریزی ست تابان از ورای هفت چرخ لاجرم تاب نو آیین بر چهار ارکان نهاد
امیر خسرو دهلوی
ز چشم کافرت کز غمزه لشگر می کشد هر سو به هفت اقلیم تن یک منزل آبادان نمی ماند
اوحدی مراغه ای
رومی رخان هفت زمین را چنان طواف برگرد آن سرادق زنگی شعار چیست ؟
در زمان گشت چهار فصل پدید بر زمین نیز هفت خط بکشید
انوری ابیوردی
تو آن ابر دستی که گر هفت دریا همه قطره گردد نیاید تمامت
بجزو اصل رسید آفتاب نه گردون بخیر در نهم آفتاب هفت اقلیم
باباطاهر عریان همدانی
سحر گاهان که اشک لاوه گیره ز آهم هفت چرخ آلاوه گیره
پروین اعتصامی
حضرت حافظ
گفتم دعای دولت او ورد حافظ است گفت این دعا ملایک هفت آسمان است
گریه حافظ چه سنجد پیش استغنای عشق کاندر این دریا نماید هفت دریا شبنمی
فردوسی بزرگ خداوندگار فرهنگ و ادب ایران زمین
گر این هفت یل را بچنگ آوریم جهان پیش کاووس تنگ آوریم
همان هفت کشور به شاهنشهی نهاد بزرگی و تاج مهی
زمین هفت کشور به شاهی مراست چنان کز خداوندی او سزاست
به پور جوان گفت که این هفت جام بخور تا شوی ایمن شادکام
خاقانی شروانی
پیشت آرم هفت مردان را شفیع کز دو عالمشان تبرا دیده ام
خواجوی کرمانی
حکیم عمر خیام نیشابوری
دقیقی طوسی
رودکی سمرقندی
اخترانند آسمانشان جایگاه هفت تابنده دوان در دو و داه
هفت کشور نمی کنند امروز بی مقالات سعدی انجمنی
گر ز هفت آسمان گزند آید راست بر عضو مستمند آید
سنایی غزنوی
چون تو در بخشش به هفت اقلیم عالم در چون تو ممدوحی سزای معنوی شعرم کدام
استاد شهریار
صائب تبریزی
عکس من سایه فکنده است بر یان آینه ها گر در این هفت صدف هم گهری هست مرا
چشم بینایی که شد در نقطه توحید محو هفت پرگار فلک را بی قرار خویش یافت
جامی
عبید زکانی
بگشاد هفت کشور دینا به یک شکوه رای تو که آفتاب و فلک شرمسار اوست
عطار نیشابوری عارف گرانمایه ایرانی
غسل کن اول به آب دیده من هفت بار تا طهارت کرده گردی گرد هفت اعضا
گفت اگر دوزخ شود هم راه من هفت دوزخ سوزد از یک آه من
هفت گردون را در آرم زیر پر گر فرو آری بدین سر گشته سر
کو یک گوهر شناس گوهر دریای عشق تا ز سر هفت در و چار گوهر گویمی
یقین می دان که چشم جان چنان است که در هر ذره ای هفت آسمان است
ریزه چینی است از سر خوانش آسمان گر چه هفت خوان دارد
خجسته ای ز همه خسروان بفضل و هنر بقدر و منزلت از هفت آسمان بگذر
آن که بر بندد کمر در خدمت پیر مغان می نیارد در نظر سلطان هفت اقلیم را
ساقی فرخنده بی تاب کفش ساغر است پیرو چشم خوشش گردش هفت اختر است
در ساکنان هفت فلک خواب و خور نماند از ناله شبانه و از های های ما
در هفت زمین تزلزل انداخت سروش که هنوز نوخرام است
کم از پایه قدر او هفت چرخ کم از مایه خشم او هفتخوان
هفت سین ساز کن از سبزه و از سنبل و سنجد و ساز و سرود و سمنو سلوی و من
به هفت اورنگ روشن خورد سوگند به روشن نامه گیتی خداوند
دلی دارم که با هر کس به جنگ است بر او پهنای هفت اقلیم تنگ است
جهان فیلسوف جهان دانم رصدبند هفت آسمان داندم
1 ) تاریخ ادیان و مذاهب در ایران باستان - عباس قدیانی چاپ تهران 1374 - برگ 97
2 ) تاریخ ادیان و مذاهب در ایران باستان - عباس قدیانی چاپ تهران 1374 - برگ 98
3 ) تاریخ ادیان و مذاهب در ایران باستان - عباس قدیانی چاپ تهران 1374 - برگ 115
4 ) زرتشت پیامبری که از نو باید شناخت - ارباب کیخسرو شاهرخ چاپ تهران 1380- برگ 137
5 ) تاریخ ادیان و مذاهب در ایران باستان - عباس قدیانی چاپ تهران 1374 - برگ 282
- واژه نامه استاد علی اکبر دهخدا
- واژه نامه دکتر محمد معین
- مجله چیستا
-
شاهنامه فردوسی - دیوان شمس مولانا - دیوان عطار نیشابوری - رباعیات خیام -
دیوان حافظ - گلستان و بوستان سعدی - شهریار - هفت پیکر نظامی گنجوی و . .
.
این وبلاگ سعی دارد درخصوص موضوعاتی که هم اکنون ذهن نوجوانان وجوانان را مشغول خود کرده است مطالبی را دراختیار بگذارد . با تشکر واعلام نظرات خوب بازدید کنندگان محترم.