ماه آسمان ري

حضرت عبدالعظيم (ع) فرزند عبدالله بن علي، از نوادگان حضرت امام حسن مجتبي عليه السلام است و نسبش با چهار واسطه به آن حضرت مي رسد و به همين دليل به حسني شهرت يافته است. (امامزادگان ري ، ج1، ص 78)

ولادت با سعادتش در شهر مدينه و در سال 173 هجري قمري واقع شد و عمر با بركت ايشان 79 سال بود كه با دوران امامت چهار امام معصوم ؛ امام موسي كاظم ، امام رضا ، امام محمدتقي و امام علي النقي (عليهم السلام) مقارن بوده است.

محضر مبارك امام رضا ، امام جواد و امام هادي (عليهم السلام) را درك كرده و احاديث فراواني از آنان روايت كرده است.

حضرت عبدالعظيم الحسني (ع) از دانشمندان شيعه و از راويان حديث و از چهره هاي محبوب و مورد اعتماد ، نزد اهل بيت و پيروان آنان بود و آگاه به معارف دين و احكام قرآن .

ستايش هاي ائمه معصومين از وي ، نشان دهنده شخصيت علمي و مورد اعتماد اوست؛ امام هادي (ع) گاهي اشخاصي را كه سؤال و مشكلي داشتند، به سوي او راهنمايي مي فرمودند و او را از دوستان حقيقي خويش و معرفي مي فرمودند.

در آثار علماي شيعه نيز، تعاريف فراواني درباره او به چشم مي خورد، كه از وي به عنوان عابد، زاهد، پرهيزكار، ثقه، داراي صفاي باطن و به عنوان محدثي عاليمقام ياد كرده اند.

در روايات متعدد نيز براي زيارت حضرت عبدالعظيم ، ثوابي همچون ثواب زيارت حضرت سيدالشهدا (ع) بيان شده است:

«مردي از اهل ري خدمت امام هادي (ع) رسيد. امام از او پرسيد: كجا بودي؟ گفت : به زيارت سيد الشهداء رفته بودم . حضرت فرمودند: بران كه اگر قبر عبدالعظيم حسني را زيارت كني گويا حسين بن علي (ع) را زيارت كرده اي » (كامل الزيارات، ص324)

مهاجرت حضرت عبدالعظيم از مدينه به ري

زمينه هاي مهاجرت سيد الكريم از مدينه به ري و سكونت در ديار غربت ، بايد در اوضاع سياسي و اجتماعي آن عصر جستجو شود.

خلفاي عباسي نسبت به خاندان پيامبر و شيعيان ائمه (عليهم السلام) بسيار سختگيري مي كردند، يكي از بدرفتارترين اين خلفاء ، متوكل بود كه خصومت شديدي با اهل بيت داشت، و تنها در دوره حكومت او چندين بار مزار حضرت امام حسين (ع) در كربلا تخريب شد و از زيارت آن حضرت جلوگيري به عمل مي آورد.

در دوره متوكل ، سادات در بدترين وضع به سر مي بردند .حضرت عبدالعظيم (ع) نيز از كينه و دشمني او و مأمورانش در امان نبود به طوري كه بارها تصميم به قتل آن حضرت گرفتند و گزارش هاي دروغ سخن چينان را بهانه سختگيري ها قرار دادند، درچينن دوران دشوار و سختي بود كه عبدالعظيم (ع) به خدمت امام هادي (ع) رسيد و عقايد ديني خود را بر آن حضرت عرضه كرد ، حضرت امام هادي عليه السّلام او را اين گونه تأييد فرمودند: تو از دوستان ما هستي.

اين ديدار به متوكل گزارش داده شد و دستور تعقيب و دستگيري حضرت عبدالعظيم صادر گشت، او نيز براي مصون ماندن از خطر، به صورت ناشناس رفت و آمد مي كرد و شهر به شهر مي گشت تا به ري رسيد و آنجا را براي سكونت انتخاب كرد.

ري ، سرزميني پر نعمت و حاصلخيز و در همان سال ها يكي از مراكز مهم سكونت مسلمانان و مهاجرين شيعه بود و موقعيت خاصي داشت. به دليل شرايط ممتاز اين شهر ، عمرسعد به طمع رياست يافتن بر ري در حادثه جانسوز كربلا، حضرت حسين بن علي (ع) را به شهادت رساند.

عبد العظيم (ع) نيز به علت شرايط ديني و اجتماعي ري ، به صورت يك مسافر ناشناس ، وارد ري شد و در محله ساربانان به منزل يكي از شيعيان رفت و در زيرزمين آن خانه به سر مي برد. روزها را روزه مي گرفت و شبها به عبادت مي پرداخت، تعداد كمي از شيعيان او را مي شناختند و مخفيانه به زيارتش مي شتافتند.

پس از مدتي، افراد بيشتري او را شناختند و خانه اش محل رفت و آمد شيعيان شد، نزد او از علوم و رواياتش بهره برده و پاسخ سؤالات شرعي و مشكلات خود را مي گرفتند.

اين امر ، گوياي مقام برجسته حضرت و بر عهده داشتن وكالت و نمايندگي از سوي حضرت امام هادي عليه السّلام در آن منطقه است.

روزهاي پاياني عمر با بركت حضرت عبدالعظيم (ع) با بيماري همراه بود وغصه مصيبت هاي مردم و روزگار تلخ شيعيان در عصر حاكميت عباسيان براي او دردي جانكاه بود.

پيكر مطهرش در شهرري دفن شد و مزارش مكاني براي كسب فيض عاشقان اهل بيت (ع) از اين ولي خداست.

آثار علمي حضرت عبدالعظيم (ع)

يکي از ابعاد مهم شخصيتي حضرت عبدالعظيم مقام و خدمات علمي اوست. وي علاوه بر نقل احاديث از ائمه معاصر خويش کتاب هايي نيز تأليف نموده است:

1. خطبه هاي اميرالمومنين (ع) : اين اثر شامل چند خطبه از حضرت علي (ع) است.

2. کتاب يوم و ليله: در اين اثر درباره وظايف و اعمال مستحب و اخلاقي افراد در هر شبانه روز مطالبي عرضه شده است. با کمال تاسف اصل اين اثر همانند بسياري از آثار ارزشمند اسلامي در طول تاريخ از بين رفته است.

بخشي از زيارت حضرت عبدالعظيم (ع)

« ... سلام بر تو اي بنده شايسته و وارسته خدا؛ سلام بر تو اي اباالقاسم، فرزند امام مجتبي عليه السلام ؛ سلام بر تو اي که در زيارت تو اميد پاداش زيارت سيدالشهداء هست؛ سلام بر تو. خداوند ميان ما و شما در بهشت، آشنايي برقرار کند و ما را در گروه شما محشور گرداند و از حوض کوثر جدتان پيامبر (ص) به دست علي بن ابي طالب (ع) سيراب سازد ... از خداوند مي خواهم که در راه شما به ما شادي و گشايش دهد و ما و شما را در جوار جدتان محمد صلي الله عليه و آله وسلم گردآورد و معرفت شما را از ما نگيرد ... .

با دوستي شما و بيزاري از دشمنانتان و تسليم بودن در برابر خدا به شما تقرب مي جوييم اي سرور من، براي ورود به بهشت شفيع من باش؛ چرا که تو نزد خداوند مقام بلندي داري. خدايا، از تو مي خواهم سرانجامم را به سعادت ختم سازي و ايمان و ولايتي را که دارم از من نگيري ... خدايا به کرم، عزت، عافيت و رحمتت قسم دعايم را مستجاب و زيارتمان را قبول کن و بر محمد خاندانش درود فرست.»